Rekompozycje dzieciństwa, rekompozycje sprawczości – możliwe scenariusze socjologicznej refleksji nad niedorosłością

Organizacja: Maja Brzozowska-Brywczyńska (UAM), Aleksandra Zalewska-Królak (UW)
Numer: G69

Kiedy pod koniec XX wieku brytyjski socjolog Nick Lee sformułował propozycję socjologii niedojrzałej (immature sociology), wyrastała ona między innymi z pewnej niezgody na uprzywilejowanie w socjologicznej narracji autonomicznej, dorosłej, dojrzałej, refleksyjnie i sprawczo działającej jednostki, narracji marginalizującej usytuowane w sieci wielorakich aktorów, emergentne i relacyjne ontologie stawania się (zarówno dzieci, jak i dorosłych). Socjologia dzieciństwa, a szerzej (nowe) studia nad dzieciństwem, które roboczo nazywamy tutaj socjologią niedorosłych, od początku swojego powstania głównym przedmiotem teoretycznych i empirycznych poszukiwań uczyniły dziecko-sprawczego aktora społecznego. I o ile dzieciństwo wciąż pozostaje dla socjologii głównego nurtu tematem raczej marginalnym, wplatanym w pola rodziny, edukacji, wychowania, o tyle przypisywana mu w dyskursie publicznym niedojrzałość wydaje się – idąc tropem Lee – ciekawą soczewką przyglądania się przez socjologię samej sobie. Koncepcje i pojęcia sprawczości rozwijane już nie tylko w duchu giddensowskim – ale czerpiące również z potencjału „niedojrzałości” (sieciowości, emergencji, złożoności), remodelują dziecięcy podmiot socjologicznych rozważań.

Interesujące jest dla nas przyjrzenie się temu, w jaki sposób dzieciństwo, dziecięcy, niedorosły aktor społeczny rekompozytuje myślenie o sprawczości i w jaki sposób sprawczość – jej rozumienia, zarówno klasyczne, jak i wpisujące się w ramy nowej humanistyki – rekompozytują myślenie o dzieciństwie, niedorosłych a jednocześnie myślenie o przyszłości. Interesują nas miejsca, w których przecinają się te dwa pojęcia i to, co powstaje w punktach tych przecięć. Dla socjologii dzieciństwa przecięcia te są formatywne dla szerokiego korpusu empirycznych i teoretycznych poszukiwań, i ich bliższa analiza wydaje się istotna szczególnie dziś – z jednej strony w kontekście rozwijania nienatropocentrycznych, usieciowionych ujęć sprawczości i krytycznego namysłu nad dzieckiem sprawczym-aktorem społecznym, z drugiej z kolei w kontekście rozmaitych kryzysów dzieciństwa, zmieniających zarówno granice między dzieciństwem i dorosłością, jak i myślenie o przyszłości. Mamy tutaj na myśli zarówno pandemię Covid-19 i jej wpływ na sprawczość osób niedorosłych, jak i katastrofę klimatyczną, zmiany w edukacji, oddolne ruchy obywatelskie.

Nasze rozmowy chcielibyśmy zogniskować wokół pojęcia sprawczości osób niedorosłych, jego socjologicznego potencjału, wpisanych w nie napięć i ambiwalencji oraz praktycznych użyć i etycznych konsekwencji, a jednocześnie jesteśmy otwarci na wszelkie dyskusje dotyczące głównego podmiotu studiów nad dzieciństwem. Zachęcamy więc do refleksji teoretycznej, podzielenia się wynikami badań, propozycjami analizy takich zagadnień, jak na przykład:

  • obszary sprawczości osób niedorosłych (np. przestrzenie publiczne i prywatne, relacje z innymi ludzkimi i nie-ludzkimi aktorami życia społecznego)
  • sprawczość indywidualna i kolektywna (np. dziecięce obywatelstwo, protesty, ruchy młodzieżowe, polityczne zaangażowanie, klimatyczne zaangażowanie);
  • praktyki sprawczości (np. partycypacja, samoorganizacja, rezyliencja, materialność sprawczości);
  • problematyczna sprawczość (np. obywatelskie nieposłuszeństwo);
  • międzypokoleniowe relacje ze sprawczością w tle (np. relacje w rodzinie, relacje w kontekście edukacji, asymetrie, konflikty i sojusze międzypokoleniowe);
  • materialność w sprawczości (np. sieci, przedmioty, przestrzeń);
  • sprawczość w kontekście intersekcjonalności (np. prawa dziecka w kontekście dyskryminacji mniejszości);
  • teoretyczne inspiracje do myślenia o sprawczości w kontekście doświadczeń osób niedorosłych;
  • sprawczość, czyli dziecięce głosy w badaniach z udziałem dzieci.

Rejestracja

 

Aby wziąć udział w zjeździe należy się zarejestrować za pomocą poniższego formularza:

 

Terminy

do 31 maja 2022
przekazanie autorom informacji o przyjęciu referatów

14-17 września 2022
XVIII Zjazd Socjologiczny