Referat to sprawozdanie z pierwszego etapu procesu eksploracyjnego prowadzonego przy pomocy metody eksperymentalnej w Koniakowie, Istebnej, Jaworzynce i Herczawie.

Celem przedsięwzięcia jest odpowiedzenie na pytanie o zakres wpływu jaki przedstawiciele gminy (jej samorządu oraz instytucji kultury) mogą wywrzeć na 14 gospodarstw poprzez udział rodzin w odtworzeniu tradycyjnych przydomowych ogródków na terenach górskich będących enklawami tradycji. Obserwowana będzie skuteczność działań inicjowanych w etnicznych enklawach po polskiej i czeskiej stronie granicy w Beskidzie Śląskim. Grupę kontrolną w eksperymencie będzie stanowiło 14 porównawczych zagród, które uznane zostały przez ekspertów symboliczne „downe zogródki”. Pierwsza faza przedsięwzięcia trwała od wiosny do dożynek 2022.

Eksperyment przeprowadzany jest w ramach projektu „Moc tradycji” Interreg V-A Polska-Czechy.