Sztuczna inteligencja w badaniach i życiu społecznym

Organizacja: Arkadiusz Kołodziej (US), Krzysztof Tomanek (UJ)
Numer: G71

Od lat obserwujemy wzrastającą rolę sztucznej inteligencji (AI) zarówno w badaniach naukowych powiązanych z tematyką społeczną jak i w samym życiu społecznym. Pierwszy z tych obszarów problemowych dotyczy:

  • programów badawczych skupionych wokół zagadnień rozwoju i wykorzystania AI w kontekście rozwiązywania problemów życia społecznego,
  • zagadnień metodologicznych, wiążących się z transparentnością i potencjałem naukowym (eksplanacyjnym, predykcyjnym) algorytmów uczenia maszynowego i głębokiego uczenia w analizach społecznych.

Możliwości, jakie dają nowe technologie analityczne tworzą duży potencjał dla budowania modeli rozpoznających, interpretujących jak i przewidujących ludzkie zachowania. Działaniom tym nie zawsze jednak towarzyszy możliwość wglądu w istotę zidentyfikowanych relacji (powiązań empirycznych). Ograniczenie to stawia pytanie o znaczenie „braku przejrzystości” technologii (black box problem), które w istotny sposób ingerują w nasze codzienne życie. Wracamy tu, w ten sposób, do klasycznego dla nauk społecznych pytania o asymetrię między wyjaśnianiem i prognozowaniem. Tym razem jednak identyfikujemy tu przewagę realizacji funkcji prewidystycznej nad możliwością wyjaśniania (rozumienia) otaczającego nas świata. Problemowi temu towarzyszą techniczne pytania dotyczące sposobu prezentowania i interpretacji wyników badań korzystających z maszynowego uczenia (ML) i głębokiego uczenia (DL) w naukowych tekstach społecznych, w tym socjologicznych.

Drugi obszar tematyczny proponowanej grupy odnosi się właśnie do czysto społecznego znaczenia wykorzystywania sztucznej inteligencji. Szczególnie istotny jest tu problem podejmowania ważnych decyzji bez udziału człowieka. Ten model koncepcyjny tworzy pytania o odpowiedzialność za podjęte (bezosobowo) decyzje oraz o deprecjację czynnika ludzkiego między innymi w sferze rynku pracy. W części tej chcielibyśmy skupić się na dyskusji nad takimi zagadnieniami jak:

  • System zaufania społecznego oparty o współpracę z AI
  • Kontrola społeczna – AI jako stróż porządku i prawa
  • AI a dyskryminacja, wykluczenie społeczne
  • Transparentność działania AI
  • Proces akceptacji rozwiązań AI mających społeczne konsekwencje (kto powinien akceptować rozwiązania AI o zasięgu społecznym? Jak powinien wskazany proces przebiegać?)
  • Odpowiedzialność społeczna związana z projektowaniem i stosowaniem AI (kto ponosi taką odpowiedzialność?)
  • Znaczenie sztucznej inteligencji dla rynku pracy
  • Dylematy i problemy etyczne związane z funkcjonowanie AI w sferze społecznej (np. rozpoznawanie twarzy w monitoringu miejskim, rozpoznawanie profilu i emocji, rozpoznawanie przemocy słownej i fizycznej, przeciwdziałanie terroryzmowi)
  • Stan społecznej akceptacji (i świadomości społecznej) dla rozwiązań bazujących na AI
  • Zagrożenia związane z rozwojem AI w świetle badań społecznych
  • Wpływ AI na pracę naukową
  • Zawód informatyka – problemy etyki zawodowej nowej profesji

Rejestracja

 

Aby wziąć udział w zjeździe należy się zarejestrować za pomocą poniższego formularza:

 

Terminy

do 31 maja 2022
przekazanie autorom informacji o przyjęciu referatów

14-17 września 2022
XVIII Zjazd Socjologiczny